|
مقدمه:
اهل بيت پيامبر(ص) چه کساني هستند؟
واژهي"اهل بيت" در لغت بر زن و فرزند اطلاق مي شود. اگر همين معناي لغوي محفوظ باشد بايد گفت که اهل بيت پيامبر (ص) زنان و فرزندان آن حضرت هستند.
اما با توجه به عرف قرآن در بارهي اهل بيت و عمل مشخص رسول خدا(ص) و رواياتي که در اين زمينه, در منابع اهل سنت و شيعه فراتر از حد تواتر رسيده, ذهن انسان را از معناي لغوي واژهي اهل بيت به يک معناي خاص که شامل عدهي خاص ميشود راهنمايي ميکند.
مصداق اهل بيت, ريشه قرآني دارد و در سورهي احزاب آيه 33 که مشهور به آيهی تطهير ميباشد آمده است. در اين آيه کلمه اهل بيت به اعتراف مفسران شيعه و سني در اهل بيت پيامبر بکار رفته است. اما اينکه عنوان اهل بيت پيامبر شامل چه کساني است؟ در اين مقاله از منابع شيعه و سني در بارهي آن بحث شده است.
مصداق اهل بيت در آيهي تطهير
" رواياتي که دال بر اختصاص آيهي تطهير به پيامبر(ص) و علي (ع) و فاطمه (س) و دو فرزندشان حسن و حسين (ع) مي باشد بسيار زياد است. از جمله هجده روايت تنها در تفسير" درالمنثور" نقل شده که پنج روايت از "ام سلمه", سه روايت از ابوسعيد خدري, يک روايت از انس بن مالک, دو روايت از ابن عباس, دو روايت از ابي الحمراء, يک روايت از واثله بن اسقع, يک روايت از سعد, يک روايت از ضحاک بن مزاحم و يک روايت از زيدبن ارقم."(1)
اين احاديث در چهار بخش تقسيم ميشو:
1ـ رواياتي که از بعضي زوجات پيامبر(ص) نقل شده و با صراحت مي گويد: هنگامي که پيامبر(ص) سخن از اين آيه شريفه ميگفت: از حضرتش سوال کرديم که آيا ما هم جزء اين آيه هستيم؟ فرمودند: شما خوبيد اما مشمول آيه نيستيد.
از جمله ثعلبي در تفسير خود از "ام سلمه" همسر گرامي پيامبر(ص) نقل مي کند که پيامبر(ص) در خانه ي خود بود که حضرت فاطمه(ص) غذا نزد آن حضرت آورد. پيامبر(ص) فرمودند؛ همسر و دو فرزندت حسن وحسين را صدا کن, آنها آمدند, سپس غذا خوردند. بعد پيامبر(ص) عبايي بر آنها افکند و گفت: "اللهم هولاء اهل بيتي و عترتي فاذهب عنهم الرجس و طهرهم تطهيرا " در اينجا بود که آيه شريفهي"انما يريد اله ليذهب عنکم...." نازل شد. من گفتم اي رسول خدا. آيا من هم با شما هستم؟ فرمود : انک علي خير. (تو بر نيکي هستي).
و نيز ثعلبي از علماي معروف اهل سنت که در اواخر قرن چهارم و اوايل قرن پنجم مي زيست و تفسير کبير او معروف است. از عايشه همسر پيامبر(ص) چنين نقل مي کند:
"هنگامي که از او دربارهي علي(ع) سؤال کردم. چنين گفت: "تسألني عن احب الناس کان الي رسول(ص) و زوج احب الناس کان الي رسول الله(ص) لقد رايت عليا و فاطمه و حسنا و حسينا و جمع رسول الله(ص) بثوب عليهم ثم قال : اللهم هولاء اهل بيتي و حامتي فاذهب عنهم الرجس و طهرهم تطهيرا. قالت فقلت يا رسول الله(ص) انا من اهلک؟ قال تنحي فانک علي خير."
از اين احاديث که از زبان همسران پيامبر نقل شده, استفاده ميشود که همسران پيامبر(ص) جزء اهل بيت در آيه نيستند " (2)
2ـ داستان حديث’کساء در روايات بسياري و با تعبيرات مختلف وارد شده و قدر مشترک همهي آنها اين است که پيامبر(ص)و علي(ع) و فاطمه(س) و حسن و حسين را فراخوانده و يا به خدمت آن حضرت آمدند, آنگاه پيامبر(ص) عبا يا پارچهاي بر آنها افکند و گفت: خداوندا اينها خاندان من هستند رجس و آلودگي را از آنها دور کن و در اين هنگام آيه "انما يريد الهج ليذهب... "نازل گرديد.
قابل توجه اين حديث در صحيح مسلم از قول عايشه همسر رسول خدا نقل شده و هم چنين حاکم در مستدرک و بيهقي در سنن و ابن جرير در تفسيرش و سيوطي در درالمنثور نقل کرده اند. همين حديث در مسند احمد نيز آمده است.(3)
3ـ در بخش ديگري از روايات که آن نيز متعدد و فراوان اند ميخوانيم؛ بعد از نزول آيهي تطهير, پيامبر(ص) چندين ماه, ـ در بعضي روايات شش ماه, در بعضي ديگر هشت ماه يا نه ماه آمده است.ـ هنگامي که براي نماز صبح از کنار خانهي فاطمه (س) ميگذشت صدا ميزد: "الصلوة يا اهل البيت. انما يريد الله ليذهب..." اين حديث در« شواهد التنزيل» نوشته مفسر معروف « حاکم حسکاني » از انس بن مالک نقل شده است.
در همان کتاب حديث ديگري به عنوان « هفت ماه » از ابي الحمراء آمده است. نيز در همان کتاب اين جريان به عنوان « هشت ماه » از ابو سعيد خدري نقل شده است. اين تفاوت تعبيرات طبيعي است, زيرا امکان دارد, انس بن مالک شش ماه, ابو سعيد هشت ماه, ابي الحمراء هفت ماه و ابن عباس نه ماه اين مطلب را از پيامبر شنيده است. يعني مدت زمان ديدن آنها و حضور آنها در مدينه متفاوت بوده لذا متفاوت نقل کرده اند.(4)
4ـ روايات متعددي از ابو سعيد خدري صحابي معروف نقل شده و اشاره به آيه تطهير کرده که با صراحت مي گويد: "نزلت في خمسة, في رسول الله (ص) و علي(ع) و فاطمه(س) و الحسن و الحسين عليهماالسلام."
پس رواياتي که دربارهي آيه تطهير و اختصاص آن به پيامبر(ص) و علي(ع) و فاطمه(س) و حسن و حسين عليهم السلام در منابع معروف اسلامي آمده به قدري زياد است که آن را در دريف روايات متواتر قرار مي دهد و از اين نظر جاي ترديد نيست. تا آنجا که در شرح « احقاق الحق» آن را بيش ازهفتاد منبع از منابع معروف اهل سنت علاوه بر منابع معروف پيروان اهل بيت (ع) نقل مي کند مي گويد: اگر همهي اين منابع را بشماريم از هزار هم ميگذرد.(5)
مصداق آيهي تطهير
الف) طرق روايات در نزد اهل سنت: "رواياتي که در شأن نزول آيهي شريفه آمده, ميرساند که مراد رسول خدا(ص) و علي(ع) و فاطمه(س) و حسن و حسين عليهم السلام هستند. واحدي در اين فضيلت با آنان شرکت ندارد و اين روايات بسيار زياد اند و بيش از هفتاد حديث است که اکثر آنها از طرق اهل سنت ميباشند. اهل سنت از طرق بسياري از ام سلمه, عايشه, ابي سعد خدري, سعد واثلة, ابي الحمراء, ابن عباس, ثوبان غلام آزاد شدهي رسول خدا(ص), عبدالله بن جعفر, علي(ع) و حسن و حسين (ع) که تقريبا از چهل طريق نقل کرده اند.
ب) طرق روايات در نزد شيعه: " شيعه رواياتي که در شأن نزول آيهي شريفه آمده, ميرساند که مراد رسول خدا(ص) و علي(ع) و فاطمه(س) و حسن و حسين عليهم السلام هستند, از حضرت علي (ع), امام سجاد(ع), امام باقر(ع), امام صادق (ع), امام رضا(ع), ام سلمه, ابي ليلي, ابي الاسود دوئلي, عمروبن ميمون أودي و سعد بن ابي وقاص به بيش از سي طريق نقل کرده اند."(6)
اهل بيت (ع) در تفاسير اهل سنت
جلال الدين سيوطي در تفسير« درالمنثور» وقتي به آيهي شريف انما يريد الله ليذهب عنکم الرجس... ميرسد با استفاده از رواياتي که درشأن نزول آيه وجود دارد, به صورت واضح و روشن مطلب را بيان ميکند. البته به صورت قطعي اعتراف ندارد که مصداق اهل بيت در آيه, خمسه طيبه است, روايات را بدون کم وکاستي نقل مي کند.
"و اخرج ابن جريرو ابن المنظر, ابن ابي حاتم, الطبراني و ابن مردوية عن ام سلمه: ان رسول الله (ص) کان ببيتها علي منامة له, عليه كساء خيبري, فجا ئت فاطمه(س) عنها ببرمة فيها خزيرة, فقال رسول الله (ص): ادعي زوجك و ابنيك حسنا و حسينا, فدعتهم فبيناهم ياكلون, اذ نزلت علي رسول الله (ص)," انّما يريدالله ليذهب عنكم الرجس اهل البيت...." فاخذ النبي (ص) بفضله ازاره فغشاهم اياهم. ثم اخرج يده من الکساء و اوماء الي السماء ثم قال: اللهم هولاء اهل بيتي و حامتي فاذهب عنهم الرجس و طهرهم تطهيرا, قالها ثلاث مرات. قالت ام سلمه: فادخلت راسي في الستر فقلت يا رسول الله(ص) و انا معکم ؟ فقال : انک علي خير."(7)
" و اخرج الطبراني عن ام سلمه : ان رسول الله (ص) قال: لفاطمه(س) ائتني بزوجک و ابنيک فجائت بهم, فالقي رسول الله (ص) عليهم کساء فدکيا ثم وضع يده عليهم ثم قال اللهم ان هوالاء اهل محمد(ص) ( و في لفظه) آل محمد, فجعل صلواتک و برکاتک عل آل محمد کما جعلتها عل آل ابراهيم انک حميد مجيد. قالت ام سلمه: فرفعت الکساء لادخل معهم, فجذ به من يدي و قال : انک عل خير. "
"و اخرج ابن مردويه عن ام سلمه قالت: نزلت هذه الآيه في بيتي" انما يريد الله ليذهب عنکم الرجس..."و في البت سبعة, جبرئيل, ميكائيل و رسول الله وعلي و فاطمه و حسن و حسين(ع) و انا علي باب البيت فلت: يا رسول الله الست من اهل البيت؟ قال انک علي خير, انک من ازواج النبي(ص). "
"و اخرج الترمزي و صححه, و ابن جرير, و ابن المنذر, و الحاكم, و صححه, و ابن مردويه, و البيهقي, في سنته من طرق عن ام سلمه قالت: في بيتي نزلت " انما يريد الله ليذهب عنكم الرجس..." و في البيت فاطمه و علي و الحسن و الحسين عليهم السلام فجللهم رسول الله (ص) بکساء کان عليه ثم قال هولاء اهل بيتي فاذهب عنکم الرجس و طهرهم تطهيرا."(8)
در تفسير در المنثور جلال الدين سيوطي در اين باب روايات زيادي نقل شده است. چون بنا بر اختصار است به دو سه روايت از باب نمونه اشاره شد.
البته بايد گفت تنها در کتاب تفسير درالمنثور نيست, بلکه اگر به همهي کتب تفسيري اهل سنت مراجعه کنيم, در باب تفسير آيهي تطهير و شأن نزول آن, روايات بسيار فراوان به طرق مختلف آمده که شامل خمسه طيبه مي باشد. درتفسير طبري, بعد از آنکه طبري آيهي تطهير را مطرح ميکند, و در مورد اين که مراد از اهل البيت در آيه شامل جه کساني است, اقوالي را ذکر ميکند و بعد ميگويد: فقال بعضهم: " اختلف اهل التاويل في الذي عنوا بقوله ( اهل البيت) فقال بعضهم: عني به رسول الله و علي و فاطمه و الحسن و الحسين رضوان الله عليهم."(9)
ابن کثير از مفسرين بزرگ اهل سنت در تفسير خودش در مورد آيهي تطهير, نظر عکرمه را دراين که آيه تنها شامل زنان پيامبر مي باشد, مطرح مي کند. بعد ميگويد: " و في هذا نظر " يعني در ديدگاه عکرمه نظر و ملاحظه است, آن اينکه: احاديث زيادي وارد شده که مراد آن اعم از قول عکرمه است. بعد ايشان اين حديث را نقل ميکند: " حدثنا الامام احمد, حدثنا عفان, حدثنا حماد, اخبرنا علي بن زيد عن انس بن مالک, قال: " ان رسول الله (ص) کان يمرّ بباب فاطمه (س) ستة اشهراذا خرج الي صلوة الفجر, يقول: الصلوة يا اهل البيت, " انما يريدالله ليذهب عنكم الرجس..."(10)
در مجموع از مراجعه به تفاسير اهل سنت با توجه به رواياتي که در مورد آيهي تطهير و رواياتي که در شان نزول آيهي تطهير نقل کرده اند استفاده ميشود که منظور از اهل بيت در آيهي تطهير همان خمسهي طيبه است.
همسران پيامبر(ص) و اهل بيت (ع)
" رواياتي که از خود همسران پيامبر(ص) نقل شده و مي گويند: هنگامي که پيامبر خود سخن از اين آيه فرمود: ما از او سوال کرديم که ما جزء آن هستيم؟ فرمود: شما خوبيد اما مشمول آيه نيستيد. از آن جمله روايتي است که ثعلبي در تفسير خود از ام سلمه نقل کرده که پيامبر(ص) در خانهي خود بودند که فاطمه پارچهي حريري نزد آن حضرت آورد, پيامبر فرمود: همسر و فرزندانت حسن و حسين را صداکن, آن ها را آورد. سپس غذا خوردند, بعد پيامبر عباي خود را بر آن ها افکند و فرمود: اللهم هولاء اهل بيتي و عترتي فاذهب عنهم الرجس و طهرهم تطهيرا...
آيهي تطهير در اين جا نازل شد. من( ام سلمه) گفتم آيا من هم با شما هستم اي رسول خدا(ص) ؟ فرمود: انک علي خير, تو بر خير و نيکي هستي اما در زمره ي اين گروه نيستي.
و نيز ثعلبي خود از عايشه چنين نقل مي کند: هنگامي که در بارهي علي(ع) از او سوال کردم چنين گفت: " تسئلني عن احب الناس کان الي رسول الله و زوج احب الناس کان الي رسول الله لقد رايت عليا و فاطمه و حسنا و حسينا عليهم السلام جمع رسول الله بثوب عليهم ثم قال: اللهم هولاء اهل بيتي و حامتي فاذهب عنهم الرجس و طهرهم تطهيرا. قالت فقلت يا رسول الله انا من اهلک؟ قال: تنحي فانک علي خير."(11}
با توجه به اعتراف عايشه در روايت مذکور که از طريق اهل سنت نقل شده است. حضرت علي(ع) و فاطمه و فرزندانش حسن و حسين جزء اصحاب کساء و مشمول آيهي تطهير هستند. از اين پاسخ عايشه بدست ميآيد, که آيهي تطهير به صراحت اهل بيت را از رجس و پليدي پاک و منزه مي داند. بنابر اين ادعاي کساني مانند عکرمه و امثال آن مبني بر اينکه اهل بيت پيامبر زنان پيامبر هستند با نص آيهي تطهير و اعمالي که از بعضي زنان پيامبر(ص) سر زده است سازگاري ندارد.
"صفيه بنت شيبه قالت: قالت عايشه : خرج نبي(ص) غداتا و عليه مرط و مرسّل من شعر اسود فجاء الحسن بن علي(ع) فادخله ثم جاء الحسين فدخل معه ثم جائت فاطمه فادخلها ثم جاء علي فادخله ثم قال: انما يريد الله ليذهب عنکم الرجس... ."(12)
"عوام بن حوشب عن التميمي قال: دخلت علي عايشه و حدثتنا انها رأت رسول الله دعا عليا و فاطمه و الحسن و الحسين فقال اللهم هولاء اهل بيتي فاذهب عنهم الرجس و طهرهم تطهيرا.
جميع بن عمير او عميربن جميع دخلت مع امي علي عايشه فسالتها امي قالت: اخبرني کيف کان حب رسول الله(ص) لعلي؟ فقالت عايشه : کان احب الي رسول الله لقد رايته و قد ادخله تحت ثوبه و فاطمه و حسنا و حسينا ثم قال: اللهم هولاء اهل بيتي اللهم اذهب عنهم الرجس و طهرهم تطهيرا.قالت: فذهبت لادخل راسي فدفعني فقلت يا رسول الله الست من اهلک؟ قال: انک علي خير, انک علي خير."(13)
آنچه را که خود عايشه يا ديگران از او نقل کرده اند و مورد قبول بزرگان اهل سنت مي باشد و اگر هم از ساير روايات که بسيارزياد است چشم پوشي کنيم, باز مطلب بسيار واضح و روشن است که مصداق واقعي اهل بيت که آيه شريفه دربارهي آن ها نازل شده و پيامبر به صورت ويژه اعضاي آن را معين کرده است, قابل انکار نخواهد بود. اگر هم کسي بگويد اين روايات قابل قبول نيست ناچار است که بگويد همهي روايات موجود در صحاح سته از جمله صحيح مسلم و بخاري مورد قبول نباشد. حال آنکه اکثر بزرگان اهل سنت روايات صحاح سته را بدون کم و کاست قبول دارند.
"ابو سعيد الخدري عن ام سلمه: نزلت هذه الآيه في بيتي- انما يريد الله ليذهب... .- و کان في البيت علي و فاطمه و الحسن و الحسين(ع) , قالت : و کنت علي باب البيت فقلت اين انا يا رسول الله (ص)؟ قال: انت في خير وعلي خير"(14)
" ابو سعيد الخدري ان ام سلمه لما نزلت هذه الآيه- انما يريد الله .... .- دعا رسول الله عليا و فاطمه و حسنا و حسينا فجلّل عليهم کساء خيبريا فقال اللهم هولاء اهل بيتي اللهم اذهب عنکم الرجس و طهرهم تطهيرا. قالت ام سلمه : الست منهم؟ قال: انت علي خير."
"ابو هريره عن ام سلمه : جائت فاطمه الي رسول الله ببرمة لها قد صنعت فيها عصيده تحملها عل طبق فوضعته بين يدي فقال : اين ابن عمک و ابناک؟ فقالت في البيت فقال ادعيهم فجائت الي علي فقالت اجب نبي انت و ابناک. فقالت ام سلمه فلما رءاهم مقبلين مدّ يدهم الي کساء کان علي المنامه فحده و بسط و اجلهم عليه ثم اخذ با طراف الکساء الاربعه بشماله فضمه فوق روسهم و اومأ بيده اليمني الي ربه فقال: هؤالاء اهل البيت فاذهب عنهم الرجس و طهرهم تطهيرا."(15)
رواياتي که از ام سلمه نقل کرده اند از نظر محتوا يکي است فقط در بعضي موارد الفاظ تفاوت دارد. شايد اين تفاوت به اين جهت باشد که سوالات از طرف افراد متعدد و در موارد مختلف صورت گرفته است, لذا ام سلمه با حفظ محتواي آنچه را که از پيامبر ديده, نقل کرده است.
اهل بيت(ع) از نگاه صحابه
" عطيه عن ابي سعيد الخدري قال رسول الله(ص) نزلت هذه الآيه في خمسة, في و في علي و حسن و حسين و فاطمه(انما يريد الله ليذهب عنکم الرجس...)"
" ابو برزه: صليت مع رسول الله سبعه عشره شهرا فاذا خرج من بيته اتي باب فاطمه فقال الصلوة رحمکم الله.انما يريد الله ليذهب..."
" ابو داوود عن ابي الحمرا رابطت المدينه سبعه اشهر علي عهد النبي (ص) قال رايت النبي اذا طلع الفجر جاء الي باب علي و فاطمه فقال: الصلوة, انما يريدالله ..."
" انس بن مالک: ان رسول الله(ص) کان يمر بباب فاطمه ستة اشهر اذا خرج الي صلوة الفجر يقول الصلوة يا اهل البيت.-انما يريد الله ..."
" البرأ ابن عازب: جاء علي و فاطمه و الحسن و الحسين الي باب النبي (ص) فقام بردائه و طرحه عليهم ثم قال: اللهم هوالاء عترتي"(16)
" يزيد بن حيان عن زيد بن ارقم (بعد ذکر حديث الثقلين) " اني تارک فيکم الثقلين کتاب الله...واهل بيتي فقلنا من اهل بيته نسائه ؟ قال: لا و ايم الله ان المرءه تکون مع الرجل العصر من الدهر, ثم يطلقها و ترجع الي ابيها و قومها, اهل بيته اصله و اصبته الذين حرموا الصدقه بعده."(17)
همچنين مضمون همين روايت توسط اصحاب مانند: عامربن سعد بن ابي وقاص از پدرش, عمر بن ميمون از ابن عباس, عطا ابن ابي رباح از عمربن ابي سلمه, عيسي بن عبدالله بن مالک از عمربن الخطاب و ابو عماد شداد نقل شده است.
در مورد نازل شدن آيهي تطهير اکثر مفسرين اهل سنت قائل اند که در خانهي ام سلمه نازل شده است, جريان شأن نزول را اين گونه نقل ميکنند, حضرت پيامبر, علي, فاطمه, حسن و حسين را فرا مي خواند و آنان را تحت کساء قرار مي دهد و بعد به عنوان اهل بيت در حق آن ها دعا مي کند.
اگر دقت شود از روايات چينين بر مي آيد که پيامبر اين عمل را شايد چندين بار در چندين مورد به لحاظ اهميت مسأله و اينکه در آينده بعد از پيامبر(ص) مسلمانان دچار اشتباه نشوند, تکرار کرده است.که اين تکرار از باب اهميت مسأله اهل بيت بوده و احاديثي که مي گويد پيامبر براي نماز صبح به مدت شش يا هشت يا نه ماه در خانه ي علي و فاطمه مي آمد و به عنوان آنها را صدا مي زد تاييد مي کند که مسأله بسيار مهم بوده و پيامبر به آن توجه خاص داشته است.
اهل بيت(ع) در آيهي مباهله
" فمن حاجّك فيه من بعد ما جائک من العلم فقل تعالوا ندع ابنائنا و ابنائکم و نسائنا و نسائکم و انفسنا و انفسکم ثم نبتهل فنجعل لعنة الله علي الكاذبين."(18)
داستان نازل شدن آيه ي مباهله يکي از مهم ترين نشانه هاي نبوت پيامبر گرامي اسلام است که در جريان ملاقات مسيحيان نجران بعد از سؤال و جواب, پيامبر اسلام آنان را به دين اسلام دعوت ميکند و آنها نمي پذيرند و سرانجام قرار مباهله ميگذارند. سران مسيحيان نجران يک شب را مهلت مي خواهند تا اين نکته را با رهبر و بزرگ شان, يعني اسقف مسيحيان نجران در ميان بگذارند, نکتهي جالب اين است که اسقف شان ميگويد:
" به نظر من بايد فردا چگونگي آمدن محمد(ص) را براي مباهله در نظر بگيريم اگر ديديم او فرزندان و چند تن از خانواده را همراه دارد ابدا مباهله نخواهيم کرد و فورا سخن خود را پس خواهيم گرفت چون خطرناک است. اما اگر ديديم با اصحاب و جمعي از پيروان خود آمدند حاضر مي شويم و مباهله ميکنيم."(19)
بسيار واضح و روشن است که همراه پيامبر در روز مباهله چهار نفر بودند که عبارت بود از: علي(ع) و فاطمه و حسن و حسين عليهم السلام.
"مسند احمد به سند خود از سعدبن ابي وقاص روايت کرده موقعي که آيهي مباهله نازل شد پيامبر(ص) علي(ع) و فاطمه و حسن و حسين(ع) را نزد خود خواند و گفت: پروردگارا اين ها اهل بيت من اند."(20)
فخر رازي در تفسير کبير بعد از نقل جريان مباهله در ذيل به آيهي تطهير نيز اشاره مي کند و چنين مي گويد:" روي انه عليه السلام لما اورد الدلايل علي نصاري نجران ثم انهم اصروا علي جهلهم فقال عليه السلام: ان الله امرني ان لم تقبلوا الحجة ان اباهلکم... و کان رسول الله خرج و عليه مرط من شعر اسود و کان قد اختضن الحسين(ع) و اخذ بيد الحسن و فاطمه تمشي خلفه علي و خلفها و هو يقول: اذا دعوت فامنوا... و روي انه عليه السلام لما خرج في المرط الاسود فجاء الحسن فادخله ثم جاء الحسين فادخله ثم فاطمه و ثم علي ثم قال: "انما يريد الله ليذهب عنکم الرجس اهل البيت و طهرهم تطهيرا." و اعلم ان هذه الروايه کما اتفق علي صحتها بين اهل التفسير و الحديث."(21)
اين بيان از فخر رازي حکايت از هم بستگي آيه تطهير و آيه مباهله در مورد اهل بيت دارد. افرادي که در روز مباهله پيامبر(ص) را همراهي مي کنند تا بعد از دعاي پيامبر(ص) آمين بگويند کساني هستند که در پيشگاه خداوند آنها را از هر گونه رجس و پليدي پاک گردانيده و داراي مقام عصمت هستند. آنان جز علي(ع) و فاطمه(س) و حسن و حسين(ع) کسي ديگر نيستند.
ابن اثيرالجرري در جامع الاحوال من احاديث الرسول(ص) چنين نقل مي کند.
"لما نزلت هذه الآيه "فدع ابنآءنا و ابنآئکم..." دعا رسول الله(ص) عليا و فاطمه و حسنا و حسينا, فقال : اللهم هولاء اهلي."(22) پيامبر(ص) در اينجا به طور واضح و روشن اهل بيت خويش را معرفي مي کند.
جمع بندي و نتيجه گيري:
گرچه به مطلب بسيار به طور فشرده و خلاصه پرداخته شد.اماتما رواياتي که در اين باب نقل شد, از منابع اهل سنت استفاده شده است و از مجموع روايات و بيان مفسرين اهل سنت به خوبي مي توان نتيجه گرفت که اهل بيت پيامبر چه کساني هستند. تمام روايات در اين باب با يک محتوا و بيان هاي مختلف به صورت روشن و واضح به قضيه پرداخته و جاي هيچ گونه شک و ترديدي باقي نمي گذارد. در عين حال عمل خود پيامبر در حين نزول آيه مبارکه تطهير و بعد از آن طبق بعضي از روايات تا مدت شش ماه يا هشت يا نه ماه به صورت خاص اين مسأله را بيان مي کند. نيز در جريان آيه مباهله که مورد قبول اهل سنت است اهل بيت پيامبر(ص), علي و فاطمه و حسن و حسين عليهم السلام هستند.
از همه روشن تر اعتراف خود همسران پيامبر از جمله عايشه و ام سلمه است که ميگويند وقتي آيهي تطهير نازل شد پيامير(ص), علي و فاطمه و حسن و حسين عليهم السلام را تحت کساء قرار دادند و دعا کردند. ما(زنان) خواستيم داخل کساء شويم پيامبر مانع داخل شدن ما شد و حتي تعبير فجذّبه دارد. يعني گوشهي کساء را از دست ما کشيد و نگذاشت ما داخل شويم.
بنابراين آيهي تطهير مي خواهد پيام خاصي را براي مسلمانان بازگو کند و پيامبر موظف است که اين پيام را به مسلمانان برساند و کلمه ي اهل بيت در آيهي تطهير عنوان مشير به اين پيام است و پيامبر طبق وظيفه ي الهي مشاراليه آن را با جمع کردن تحت کساء بيان مي کند.
طهارت که در آيهي تطهير بر اهل بيت اختصاص پيدا مي کند, حکايت از عصمت و پاکي اهل بيت دارد. اين موهبت الهي است به هر کسي که بخواهد عطا خواهد کرد. اين عصمت براي آن است, قران که وحي منزّل است. بعد از پيامبر نياز به تفسير دارد و به تعبير خود قرآن که فرمود:" لا يمسه الا المطهرون." لذا است که وجود معصوم و عصمت ضرورت است که بهرهي آن براي انسان ها خواهد بود.
منابع:
|
